Tickets

Nu te zien t/m 22 augustus (verlengd)

De Pest

 

Vier eeuwen lang was Europa in de greep van de pest. De Zwarte Dood, zoals de ziekte soms ook wordt genoemd, maakte tientallen miljoenen slachtoffers. Het museum laat in De Pest zien hoe een van de meest verwoestende infectieziekten die ooit de wereld teisterden zijn sporen heeft nagelaten in kunst en samenleving. Met meer dan 200 werken van kunstenaars als Gabriël Metsu, Albrecht Dürer, Erwin Olaf en Berlinde De Bruyckere en schrijvers als Dante Alighieri, Giovanni Boccaccio en Albert Camus verbindt het museum de geschiedenis van de pest met de actualiteit. Niet eerder werd in Nederland een tentoonstelling van deze omvang aan dit onderwerp gewijd. 

“Lasciate ogni speranza, voi ch'entrate"

“Laat alle hoop varen, Gij die hier binnentreedt”

- Dante Alighieri, La divina commedia, 1307-1321

  • Anoniem, De pest in de Leuvense Sint-Jacobsparochie in 1578 Leuven, 1578. Olieverf op doek. Leuven, Museum M. Fotograaf Dominique Provoost.
  • Rattenkoning, 1907. Ratten, alcohol, glas, was. Zoologisches Museum der Georg-August-Universität Göttingen
  • Kate Cooper, We Need Sanctuary, 2016. Video. Courtesy de kunstenaar.

De Zwarte Dood en een Nijmeegse pestdokter

Vanaf 1347 woedt de pest in Europa. Alleen al bij de eerste golf sterven 25 miljoen mensen. Bijna 400 jaar wordt het leven van alledag beheerst door een diepgewortelde angst. De Zwarte Dood wordt gezien als een straf van God of als het fatale gevolg van astronomische fenomenen. Complotdenkers menen dat de ziekte met opzet wordt verspreid door vijandig gezinde mensen. Het is niemand duidelijk wat de pest veroorzaakt, hoe de ziekte zich verspreidt, en welke van de ontelbare maatregelen en middeltjes die bescherming moeten bieden daadwerkelijk effectief zijn.

Pas vanaf de zeventiende eeuw krijgt de medische wetenschap meer vat op de oorzaken van de pest. Pestdokter IJsbrand van Diemerbroeck staat aan het begin van deze ontwikkeling. In de jaren 1635-1636 behandelt hij als stadsgeneesheer van Nijmegen talloze pestlijders. Hij schrijft hierover een traktaat waarin hij zijn ervaringen optekent. Met dit traktaat, dat zich in de collectie van Museum Het Valkhof bevindt, is Van Diemerbroeck zijn tijd vooruit. Zijn klinische observaties vormen het begin van een wetenschappelijke benadering van de ziekte. Het groeit uit tot het belangrijkste boek over de pest in die tijd.

  • Gabriël Metsu, Het zieke kind, omstreeks 1664-1666, Rijksmuseum. Aankoop met steun van de Vereniging Rembrandt
  • Silvia B., Lina, 2016. gemengd materiaal op synthetisch materiaal, echt haar, wimpers, balletpak, tutu, opgezette ratten, lint. Courtesy de kunstenaar.
  • Erwin Olaf, The Siege and Relief of Leiden, Plague Doctor, 2011 © Erwin Olaf/Universiteitsbibliotheek Leiden/Museum De Lakenhal

De Pest in Museum Het Valkhof

De Pest laat zien hoe een ziekte kunst en samenleving op zijn grondvesten heeft doen schudden. Waar grootse werken van oude meesters, imposante altaarstukken en aansprekende heiligenbeelden van Sint Sebastiaan en Rochus de geschiedenis van de pest invoelbaar maken, nodigen hedendaagse sculpturen, video-installaties en futuristische bio-kunst uit tot reflectie op de huidige coronapandemie en de gevolgen ervan in de toekomst. De Pest neemt je mee op een aangrijpende reis, van angst en dreiging, via een zoektocht naar hoop, troost en saamhorigheid, tot het vinden van nieuwe oplossingen.

De Pest in Nijmegen

Nijmegen heeft een roemruchte pestgeschiedenis. Wist je dat in 1635-1636 meer dan de helft van de inwoners stierf aan deze gruwelijke ziekte? Dat de stad in deze tijd een eigen pestdokter had? En dat je nog steeds sporen van de pest in de stad kunt terugvinden als je weet waar je moet kijken? We vertellen je in het kader van de tentoonstelling De Pest in Museum Het Valkhof alle Nijmeegse ins en outs.

Volg de ratten en ontdek de duistere pestgeschiedenis van Nijmegen

"Want hij wist wat die blije menigte niet wist en wat in de boeken te lezen staat: de pestbacil sterft nooit uit en verdwijnt nooit definitief; hij kan tientallen jaren achtereen blijven sluimeren in de meubels en het linnengoed, hij wacht geduldig, in kamers, kelders, koffers, zakdoeken en paperassen, en misschien komt er een dag waarop, tot schade en lering van de mensheid, de pest zijn ratten wekt om ze te laten sterven in een gelukkige stad."

- Albert Camus, De pest, 1947.

  • Baum & Leahy, in samenwerking met Richard Beckett, Host, 2019. Glas, textiel, wol, hennep, deurmatten, boekweit, lijnzaad, kapokvezels, bio-receptief beton, hars, geosmin moleculen, kombucha, aarde, microben in de ruimte en je lichaam. Courtesy de kunstenaars en Richard Beckett. Foto Thomas Adank.
  • Hendrick van Holt, De Heilige Sebastiaan, omstreeks 1520-1530, Museum Het Valkhof, aankoop van het beeld is mogelijk gemaakt door een legaat van de heer Lex Harm
  • Dokters met beschermingsmaskers tijdens de pestepidemie in Manchuria, China, 1911. © Institut Pasteur/Archives Henri Mollaret.

Tip Neem je eigen oordopjes of koptelefoon mee en luister naar de gratis audiotour via een QR-code.

Blijf op de hoogte

Vast voorbereiden op je bezoek aan De Pest? Dat kan!

Houd deze pagina in de gaten. Luister nu alvast naar De Podcast of lees mee met Pestparels.

Educatie

Nu corona de wereld in 2021 in zijn greep heeft, is het thema actueler dan ooit. Voor basis- en voortgezet onderwijs ontwikkelden we een speciaal educatief programma over de pest: De pest aan corona hebben.

Meer info

Groepen

Introductie over De Pest

Groepen kunnen een inleiding in de aula boeken.  Een bevlogen medewerker vertelt aan de hand van een powerpoint presentatie uw groep alles over de pest en over wat u in de tentoonstelling gaat zien. Deze introductie duurt 1 uur. Na afloop kunt u op eigen gelegenheid de expositie bezoeken. 

 

Kosten per persoon: € 3,50  

Groepsgrootte: min 15 personen max.  24 personen 

Pers

Voor meer informatie e/o beeldmateriaal e/o een lijst van de tentoongestelde kunstwerken, kunt u contact opnemen met de afdeling marketing & communicatie via marketing@museumhetvalkhof.nl.

Deze website plaatst cookies. Dit doen we om onze site gebruiksvriendelijker te maken, onder andere door analyse van het bezoekersgedrag. Maar u blijft anoniem.

Terug naar vorige Pas de cookie instellingen aan naar jouw voorkeur.